basisbegrippen in de
ayurveda
Agni = verteringsvuur, het levensvuur
speelt een heel belangrijke rol, oa. in de spijsverteringsprocessen van het lichaam.
Bij sterke agni wordt het voedsel goed verteerd en opgenomen.
Zwakke agni veroorzaakt onverteerde voedselresten,
die schadelijke stoffen voor het lichaam en de geest kunnen bevatten.
Deze onverteerde voedingsbrij heet ama.
Agni is medeverantwoordelijk voor
de goede immuniteit van het lichaam,
voor ons uiterlijk,
de lichaamstemperatuur,
de energie en voor het levensvuur.
Als het levensvuur dooft, eindigt het leven.
Ama = onrijp
onvolledig verteerde voedingsresten of onverwerkte emotionele gebeurtenissen,
die bij ophoping in het lichaam schadelijk kunnen zijn.
De ophoping van ama kan dosha en dhatu schaden en er kunnen verschillende endogene ziektes ontstaan.
Het is daarom belangrijk het eerst ama te verwijderen en pas daarna met de behandeling te beginnen.
Ayurveda= de wetenschap, kennis van het leven
de Indiase holistische geneeswijze, die duizenden jaren geleden is ontstaan.
Ayurveda omvat niet alleen een geneeskundige kennis van alles wat leeft,
maar speelt ook een grote rol in het spirituele, religieuze, filosofische,
sociale en ethische bestaan van een individu en zijn omgeving.
Wat betreft het welzijn van de mens biedt deze geneeswijze de middelen om ons leven
in goede gezondheid en positieve geestelijk vermogen te leven.
Volgens Ayurveda kunnen we, als we lichamelijk, spiritueel en emotioneel in volledig evenwicht leven, 108 jaar bereiken.
Dit kan door het "back to the nature" manier van leven, geestelijk en spiritueel verbanden te leggen,
en het ordenen van professionele en privé omstandigheden.
Heel belangrijk is ook het balanceren van de eigen metabolisme op basis van juiste voeding,
hulp van de automatische regulatie en de stimulatie van eigen zelfgenezende vermogen.
Ayurvedische massage therapeut
in de ayurvedische massage behandelingen en in de ayurvedische basisbegrippen opgeleide gediplomeerde therapeut,
die bij de aangewezen ayurvedische therapie ondersteuning kan bieden.
Volgens de richtlijnen van "de Ayurvedic Practitioner" of een ayurvedische arts
kan hij de voorgeschreven behandelingen bij een cliënt toepassen.
Hij kan de ayurvedische massage en andere bekende ayurvedische behandelingen zelfstandig toepassen.
Hij werkt met de verschillende middelen zoals kruidenoliëen, pasta's, poeders, zandbundels, kruidenbundels,
stoom, aangepaste warmte, verse of gedroogde kruidenaftreksels en dergelijke.
De ayurvedische massage therapeut kan ook voedingsadviezen en adviezen over de juiste leefstijl geven
en daarmee helpen bij een verbetering van de gezondheid en welzijn van zijn cliënt.
Dhanvantari
de arts van de goden, de Goddelijke genezer, God van Ayurveda
Dhatu's = weefsels
het lichaam bestaat uit zeven basis weefsels.
Deze dhatu's vormen de hele structuur van het lichaam,
zorgen voor de werking van alle organen, systemen en alle lichaamsdelen.
Zij spelen een heel belangrijke rol bij de ontwikkeling en voeding van ons lichaam.
De ene dhatu komt uit de andere, als een van deze dhatu's minder goed functioneert,
dan wordt vorming van de volgende dhatu ook beïnvloedt.
De hele procesvorming van de eerste tot de laatste dhatu duurt 28 dagen:
Rasa dhatu - bloedplasma
Rakta dhatu - bloed
Mamsa dhatu - spierweefsel
Meda dhatu - vetweefsel
Asthi dhatu - botweefsel
Majja dhatu - merg- en zenuwweefsel
Shukra dhatu - voortplantingweefsel
Zeven dhatu's maken samen met agni deel uit van het natuurlijke immuniteitssysteem van het lichaam.
Din-Charya = Dagelijkse regime, het leefritme:
De nieuwe dag begint met voorkeur door tussen 4.00 en 6.00. op te staan,
naar het toilet te gaan en daarvoor eventueel één of twee glazen warm water te drinken.
De mond wordt goed gespoeld, de tanden en de tong schoongepoetst.
De ogen worden s' zomers met koud water en s' winters met lauw water gewassen.
De neus en de oren worden schoongemaakt, eventueel met een beetje sesamolie ingesmeerd.
Bij genoeg tijd wordt het hele lichaam met olie ingesmeerd en gemasseerd,
en daarna kan men een douche nemen of in bad gaan.
Lichte oefening of yoga maakt het stijve lichaam soepel, daarom wordt s'morgens een korte oefening aanbevolen.
Na het ontbijt liefst voor 9.00 s'ochtends,
wordt aan de dagelijkse werkzaamheden zoals het werk, de studie , de hobby's of aan het huishouden voldaan.
De hoofdmaaltijd wordt bij voorkeur tussen 10.00 en 14.00 genuttigd,
de avondmaaltijd zou licht moeten zijn en voor 19.00-20.00 gegeten moeten worden.
De beste tijd om te gaan slapen is rond 22.00.
Het lichaam en de geest krijgen dan voldoende rust en ontspanning voor de volgende dag.
Dosha = bio-energetische kracht
bio-energetische krachten vata, pitta en kapha, die uit Pancha Mahabhuta's zijn ontstaan.
Dosha betekent ook het gebrek of de fout, afwijking van de functie van vata, pitta en kapha.
Ghee= geklaarde boter
geklaarde boter puur of met kruiden.
Het wordt inwendig en uitwendig toegediend.
Het inwendige gebruik mag toegepast worden onder het toezicht van een arts of therapeut.
Het lichaam van de cliënt wordt met het drinken van vloeibare ghee op de Panchakarma behandeling voorbereid.
Bij het uitwendige gebruik wordt ghee bij massage of andere ayurvedische behandelingen toegepast.
Ghee stimuleert de zachtheid van het lichaam en de huid, en de voedingstoffen en kruiden dringen diep door.
Kapha = slijm
de bio-energetische kracht, die gevormd wordt door de elementen aarde en water.
Kapha is de vormende kracht, het principe van cohesiviteit.
Deze bio-energetische kracht houdt beide doshas (vata en pitta) binnen hun natuurlijke grenzen.
Kapha is opbouwend, speelt een belangrijke rol bij de immuniteit van het lichaam en
geeft ons stabiliteit met behulp van spieren, botten en gewrichten.
Wanneer kapha verstoord raakt, dan wordt de weerstand verlaagd en
ontstaat er veel slijmvorming, overgewicht, verstopping, lichamelijke en geestelijke luiheid.
Mala's =afvalstoffen, uitscheidingsproducten
urine, ontlasting en zweet zijn de belangrijkste afvalstoffen van het lichaam.
Zij ontstaan tijdens de voedselverwerking en weefselvorming. Het organisme moet deze mala's kwijtraken.
Er zijn nog andere afscheidingsprodukten, die ook een andere functie hebben -
oorsmeer, huidvet, haren, tranen, nagels, slijm, speeksel.
Mantra
een heilige klank of een groep van klanken met een geneeskrachtige werking.
Door mantra wordt oa een meditatie ingeleid.
Mantra's beschermen de marmapunten.
Zij moeten tenminste honderd en acht keer herhaald worden tijdens een bepaald tijdstip.
Marma's
de marma's zijn de vitale punten of gebieden van het lichaam,
waarvan beschadiging dood, invaliditeit, ernstige pijn of ziekte kan veroorzaken.
Volgens de klassieke ayurvedische literatuur zijn er honderd en zeven marma's te vinden:
Op het hoofd en de nek zijn er zevenendertig,
aan de rug zijn er 14,
buik en borst hebben 12 marma's,
handen en benen hebben elk 11 marma's.
Marmabehandeling
de marmapunten mogen niet beschadigd worden.
Het zijn de energieknooppunten.
Bij de behandeling worden ze zeer subtiel gestimuleerd,
waardoor geblokkeerde energie weer kan stromen, of worden ze zonodig gesedeerd.
De marma's worden bij voorkeur met de middelvinger aangeraakt,
er kan ook kruidenolie, kruidenpasta of zalf aan te pas komen.
Vooraf bestemde edelstenen op de marma's leggen is ook deel van een specifieke marmabehandeling.
Bij het behandelen van een bepaald energieknooppunt wordt tevens met volle aandacht een gekozen mantra geciteerd.
Deze mantra verbetert de geblokkeerde energiestroom in de verzwakte marma en beschermt deze.
Meditatie
concentratie oefening, waarbij een poging wordt gedaan om onze gedachten en
alle andere psychische processen in één richting laten vloeien.
Alle andere invloeden in de omgeving zouden uitgeschakeld moeten worden.
Er ontstaat algehele psychische kalmte en rust.
De meditatie brengt waakzaamheid en harmonie, het leven wordt gelukkiger, rustiger en creatiever.
Ohm
de belangrijkste mantra van de Upanishads (de Indiase filosofische schriften).
Het is een heilige klankgroep , die de letters A U M bevat.
Bij juiste herhaling is de A in de navel te voelen,
de U in het hart,
de M in de mond,
en de nasale M eindigt tussen de wenkbrauwen.
Panchakarma
Panchakarma is het reinigen van het lichaam van de toxische stoffen
die zich opgehoopt hebben in de verschillende lichaamsdelen.
Echter, panchakarma is niet alleen reinigen maar, wat net zo belangrijk is,
voedt tevens het lichaam om weer perfect in balans gebracht te worden.
Om dit te kunnen bereiken is de medewerking en bereidwilligheid van de client nodig.
Zonder medewerking kan zelfs de beste ‘Vaidya' niets bereiken.
Pancha betekent vijf,
karma betekent handelen in het Sanskriet:
de vijf therapeutische reinigende processen, die de meest gebruikelijke vorm van behandeling in Ayurveda voorstellen.
Het zijn processen van therapeutisch braken, het verwijdert opgehoopte kapha
purgeren (laxeren), vermidert verhoogde pitta
reinigende klysma's, laten verhoogde vata verwijderen
nasale therapie vermindert in het algemeen de klachten over het oor, keel, neusgebied, en het hoofd
bloedzuivering met behulp van het aderlaten of bloedzuigers
wordt toegepast bij huidziektes en ziektes van de lever, milt, en bij jicht
De opgehoopte toxines (ama) in het lichaam en de geest veroorzaken verstoring
van het evenwicht tussen vata, pitta en kapha, en daardoor ontstaat ziekte.
Door de fysieke eliminatie van ama in bijvoorbeeld de maag, longen of darmen,
wordt niet alleen het lichaam van zijn toxines verlost, ook het verstand,
emoties en het individueel bewustzijn worden gezuiverd.
Pancha Mahabhuta's = vijf grote elementen
het menselijke lichaam wordt door de vijf basis elementen gevormd:
ether
lucht
vuur
water
aarde
Van ether en lucht ontstaat vata,
water en vuur vormen pitta,
kapha bevat aarde en water.
Pitta = gal
de bio-energetische kracht, die gevormd wordt door de elementen vuur en water.
Pitta is betrokken bij alle transformatieprocessen in ons lichaam.
De processen van spijsvertering,
het regelen van de lichaamstemperatuur,
het metabolisme, de hormoon- en enzymhuishouding,
het gezichtsvermogen, de kleur van het bloed en de huid zijn allemaal onder invloed van pitta.
Pitta is verantwoordelijk voor de gehele uitstraling van het individu.
Wanneer pitta uit de balans raakt, dan ontstaan spijsverteringsklachten,
ontstekingen, verhoogde transpiratie, oogklachten, huidklachten, jaloezie, boosheid en woede.
De pols heeft diverse lagen/niveaus die allen in verband staan met de verschillende organen en bewustzijnsniveau's.
Door het voelen van de pols kan de ‘vaidya' bepalen in welke organen er onbalans is.
Hierdoor kan hij vaststellen welke lichaamsconstitutie de client heeft (Vata-Pitta-Kapha)
en welk mentale bewustzijnsniveau (Satva, Rajas en Tamas).
Hij zal altijd beginnen met behandeling van de onbalans/ziekte op de plaats waar deze ontstaan is
en dat hoeft dus niet het ziektebeeld van nu te zijn.
Prakriti = constitutie, het vermogen om een materie te scheppen.
het lichaam heeft zijn eigen levensfuncties en eigenschappen, wat bepaald word door de eigen constitutie.
Prakriti van de mens wordt tijdens de conceptie bepaald en blijft het hele leven lang hetzelfde.
Er zijn zeven constitutietypen:
vata
pitta
kapha
vata - pitta
pitta - kapha
vata - kapha
vata - pitta - kapha
Pranayama = ademhalingsstop = ademhalingsoefeningen
In de hathajoga wordt veel gebruik gemaakt van ademhalingsoefeningen.
Het zijn geneeskrachtige technieken, die het bewustzijn kunnen balanceren, de creativiteit stimuleren,
de kwaliteit van het leven verbeteren en het gevoel van geluk en tevredenheid kunnen brengen.
De basis van elke pranayama is het inademen, de adem even vasthouden en daarna weer uitademen,
waarbij de adem door het linker of rechter neusgat eruit gaat.
rajas Bewegelijkheid, werkzaamheid. In de yoga filosofie is het hartstocht, drift, energie.
sattva Reinheid, waarheid, harmonie
Sita
vrouw van Rama, de favoriete incarnatie van Vishnu, de Indiase god - beschermer, behoeder van de wereldorde.
Zij was door demonen ontvoerd naar het voormalige Ceylon en weer bevrijd door Hannuman ,
de leider van het leger van apen en zijn manschappen.
Zij hebben voor haar van hun lichamen een brug leidende van Ceylon naar het Indiase subcontinent gemaakt.
Taila's = kruidenoliën
men gebruikt drie soorten olie in Ayurveda:
basisolie
kruidenolie
aromatische olie
Basisolie voor het lichaam:
Sesamolie - is geschikt voor alle constituties,
heeft verwarmende eigenschappen, dringt goed door.
Bijna alle kruidenoliën zijn gemaakt op de basis van sesamolie.
Kokosolie - verkoelende olie, geliefd in India, wordt ook gebruikt voor hoofdmassages.
Mosterdolie - lichte olie, verwarmend , helpt bij verschillende huidklachten, maakt spieren los.
Castorolie - verwarmende zware dikke olie, voedend voor de huid, dringt diep door in de huidlagen.
Olijfolie - bevat mineralen en proteïnen, voedend en verwarmend, is goed te combineren met aromatische oliën.
Olie voor het gezicht en het haar:
Amandelolie - geschikt voor gezichtsmassage,
luxe olie, verwarmend en voedend, maakt deel uit van de Indiase haaroliën.
Sesamolie,
kokosolie
Kruidenolie:
het maken van Indiase kruidenoliën neemt veel tijd in beslag,
er worden kruidenmengsels met heel veel kruiden gebruikt,
deze oliën hebben vaak een heel specifieke werking:
Pancha guna taila - werkt reinigend, zenuwsterkend
Narayan taila - ontspannende, verjongende olie
Bala taila - versterkende, immuniteitsverhogende, zacht koelende olie
Rumaspiru taila - gebruikt bij reuma, jicht
Dhanvantari taila - zenuwvoedende, versterkende, reinigende olie
Brahmi taila - goed voor het haar, geheugen en studieprestaties
Bringaraj taila - goed voor de hoofdhuid
Aromatische olie:
de basisolie wordt met een paar druppels aromatische (etherische) olie gemengd.
Er ontstaat bijvoorbeeld een combinatie van basisolie met
sandelhoutolie, rozenolie, lavendelolie, jasmijnolie, rosmarijnolie, vanilleolie,
eucalyptusolie, muntolie, kaneelolie en andere.
De werking van basisolie wordt met de werking van de etherische olie gecombineerd.
tamas Duisternis, de eigenschap van traagheid, weerstand, volharding en standvastigheid.
Tridosha
de drie bio-energetische krachten, vata, pitta en kapha,
die in het lichaam in meerdere of mindere mate aanwezig zijn.
Ieder levend wezen heeft deze drie krachten in zich en er zijn altijd één of twee dosha's overheersend.
Wij spreken dan over een vata, pitta of kapha overheersende constitutie.
De situatie waarin alle drie dosha's in evenwicht zijn wordt tridosha genoemd.
Triguna = drie kwaliteiten, eigenschappen
de drie kwaliteiten van Prakriti:
sattva - helderheid, zuiverheid
rajas - rusteloosheid, hartstocht
tamas - inertie, traagheid
Vata= lucht
de bio-energetische kracht, die gevormd wordt door de elementen lucht en ether.
Het is de lichtste en de vluchtigste van alle drie doshas.
Vata is verantwoordelijk voor de motoriek van het lichaam en
voor alle lichamelijke en geestelijke processen, die te maken hebben met beweging.
De snelheid van een gedachte,
het kloppen van het hart,
de beweging van de darmen,
de bloedsomloop, de ademhaling, het zenuwstelsel,
de bijna onzichtbare processen van uitwisseling van voedingsstoffen en zuurstof in de cellen,
werking van de nieren - vata stuurt bijna alle biologische processen in het lichaam.
Wanneer vata uit balans raakt, dan worden andere processen, die in het lichaam aan de gang zijn, ook verstoord.
Verstoorde vata veroorzaakt uitdroging, obstipatie, nervositeit, onbeheersbare bewegingen, lage gewicht en pijn.
Voeding
dagelijkse voeding hoort in evenwicht te zijn,
afwisselend en volwaardig,
en alle belangrijkste voedingsstoffen en de zes smaken horen aanwezig te zijn.
Het is goed om iedereen zijn eigen constitutie te laten vaststellen, want niet iedereen kan alles eten.
Vata personen kunnen beter geen scherpe, bittere of samentrekkende producten eten,
pitta personen kunnen niet tegen zure, scherpe en zoute smaken,
kapha personen kan een te grote hoeveelheid aan zoet, zout en zuur schadelijk zijn.
Yoga = vereniging, verbinding
het is een spirituele wetenschap, vereniging van het individu met het universum,
de mens met zijn hogere of ware natuur, de Mens met het Goddelijke.
Het beoefenen van yoga speelt een belangrijke rol bij preventie tegen lichamelijke en geestelijke aandoeningen.
Er bestaan verschillende vormen van yoga:
Bhakti yoga
Karma yoga
Hatha yoga
Raja yoga
Mantra yoga
Jnana yoga
Iyengar yoga
Kundalini yogaetc.
Zelfmassage
zelfmassage stimuleert de bloedsomloop en de spijsvertering, kalmeert het zenuwstelsel en versterkt de spieren.
Bij weinig tijd kunnen tenminste de voetzolen, handpalmen, gezicht en hoofdhuid met een beetje plantaardige olie of een kruidenolie ingesmeerd worden.
