de guna' S

Binnen de Indiase denkwijze spelen drie begrippen:
sattva, rajas en tamas een belangrijke rol.
Zij worden samen de drie guna's genoemd. 

Bhagavad Gita in het dagelijks leven
Hoofdstuk 14 vers 11-13
De herkenning van de drie guna's 

Wanneer het licht van wijsheid uit alle poorten van het lichaam stroomt,
kan men zeggen, dat de harmonie (sattva) toeneemt.

Hebzucht, uitstromende energie, ondernemingsgeest, rusteloosheid, afgunst en begeerte,
spruiten voort uit een toename van de beweeglijkheid (rajas), O beste der Bharatas.

Duisternis, stilstand, achteloosheid en ook de waan,
deze spruiten voort uit de toename van traagheid (tamas),
O Vreugde der Kurus.
einde citaat

De drie guna's laten zich meestal niet direct kennen, maar indirect.
We herkennen bepaalde eigenschappen in anderen of onszelf
die te herleiden zijn tot de activering van een of meerdere guna's.
Mensen die vol sattva zijn hebben iets stralends, iets enthousiasts en hebben veel licht in zich.
Het licht in hun ogen, in hun spraak en hun manier van doen,
straalt een sfeer van rust en sereniteit uit.
Hun handelingen zijn effectief en zijn noch te veel, noch te weinig.
Alles is muziek, vol ritme en harmonie.
Alleen al het verblijven in de omgeving van deze mensen heeft grote invloed op ons leven.

Wanneer rajas overheerst zijn mensen vol energie en tot heel veel in staat.
Ook beschikken zij over ondernemingszin.
Aan de andere kant zal diegene meestal erg onrustig zijn en hoe krachtig men ook is om bepaalde dingen te volbrengen,
men zal steeds weer worden opgezweept om door te gaan en nieuwe uitdagingen op te zoeken.
Wanneer rajas een meer demonisch karakter heeft, worden hebzucht, begeerte en lust sterk geactiveerd en
vindt er een bewustzijnsvernauwing plaats waardoor wij uitsluitend geïnteresseerd zijn in ons eigen welzijn.
Wij verliezen dan uit het oog dat andere wezens schade kunnen ondervinden door onze handelingen. 

Wanneer tamas de overhand heeft dan is er inertie.
Deze inertie moet men niet verwarren met de stilte en serene rust van sattva,
want hoewel beide stil zijn, zijn ze verschillend van aard.
De sattvische stilte is vol potentie, belofte en licht,
terwijl de stilte van tamas vol duisternis is en vol traagheid en verval.
Hoewel dit negatief klinkt, moeten we niet vergeten dat dankzij de tamas in de natuur alles wat geen functie meer heeft,
terugvalt in zijn oorspronkelijke vorm.
Een goed voorbeeld hiervan zijn de bladeren die jaarlijks van de bomen vallen en weer tot aarde vergaan,
dankzij de werking van tamas.
Een menselijke geest die gedomineerd wordt door tamas,
beoordeelt iedere situatie verkeerd.
Deze mens is volledig begoocheld en het is niet ongebruikelijk dat wat eigenlijk slecht of ziekmakend is,
wordt beoordeeld als goed.
Hierdoor maken mensen in het leven verkeerde keuzes
en nemen hun toevlucht tot drugs, overmatig gebruik van alcohol
en alle mogelijke gedrag dat juist slecht is voor hun welzijn.

Door kennis te verkrijgen van de uitwerking van de verschillende guna's
kunnen we in ons gedrag en ons karakter de guna-patronen leren kennen.
Door gunstige omstandigheden te creëren en op te zoeken,
kunnen we de overheersende kwaliteiten van rajas en tamas tot rust brengen en kunnen we sattva naar voren laten komen.
Dit kan ook door spirituele disciplines worden bereikt.
In eerste instantie zal ons karakter niet worden beïnvloed door deze veranderingen,
maar als we voldoende geduld betrachten,
zullen wij steeds dieper worden geraakt en uiteindelijk zal ook onze aard geleidelijk aan transformeren.

De drie Guna's van bewustzijn: Sattva, Rajas en Tamas

De Ayurveda is gebaseerd op een filosofie waarin ervan uitgegaan wordt dat alles bewustzijn is.
Ook materie is bewustzijn, maar dan in sterk verdichte vorm.
Binnen dat bewustzijn en de manifestatie ervan zijn er drie principes werkzaam:
Sattva, Rajas en Tamas.
Sattva is licht en zuiverheid,
Rajas is beweging en actie, en
Tamas is inertie, stagnatie en duisternis.
Alle drie de principes spelen een rol, zowel in het universum als in het dagelijkse leven
. Een juist evenwicht is belangrijk voor een gezond bestaan.
Teveel Rajas brengt teveel beweging met zich mee,
teveel Tamas doet alles stagneren.
Sattva is eigenlijk bijna nooit teveel, omdat het door de zuiverheid ervan balancerend werkt.
Maar ook teveel Sattva in verhouding tot Rajas of Tamas kan in bepaalde situaties problemen veroorzaken.
Tamas is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor slaap en
wanneer Tamas onder invloed van heel veel Sattvische invloed afgenomen is,
kan dat zijn weerslag hebben op de slaap van iemand en
daarmee op de fysieke gezondheid van zijn of haar organisme.

sattva Reinheid, waarheid, harmonie

Sattva staat voor evenwichtigheid - sat betekent zijn .
In deze toestand van bewustzijn is er geen handelen meer in de geestelijke zin van het woord,
hoewel de handen toch druk kunnen zijn. Sattva betekent harmonie -
in handelen, en een stille geest die in evenwicht is.
Sattva is dan ook te zien als het evenwicht tussen rajas en tamas.
Sattva is noch doods-stil, noch voortdurend druk.
In een Sattvische toestand is elk bewustzijnsniveau rein op zijn eigen manier.
Dit betekent juist handelen, juist spreken, juist denken en juist voelen. 

Sattva staat voor harmonie, zuiverheid, geestelijke groei, drang tot evolutie;
intelligentie door kennis van universele waarheden, positieve instelling, liefde voor het hogere.
Een sattva-persoon wordt gekenmerkt door universele liefde,
is gericht op spirituele groei en heeft zorg voor de medemens.
Hij heeft een prettige harmonieuze uitstraling.

rajas Bewegelijkheid, werkzaamheid. In de yoga filosofie is het hartstocht, drift, energie.

Je zou kunnen zeggen dat rajas de guna van het Westen is:
altijd in beweging, altijd van alles producerend.
Het nadeel van deze energie is dat deze meestal gevoed wordt door egoisme en hartstocht.
Waar dat niet zo is, en het motief een rustig, liefdevol hart is -
komen we vanzelf weer uit bij de volgende: sattva . 

Rajas is het principe van beweging.
Het is niet positief of negatief en is op zichzelf daarom neutraal.
Een rajas-persoon is doenerig en wil graag werken.
Hij is strijdvaardig; liefde wordt emotioneel beleefd en hij is extrovert.

Rajas is ook het principe van energie.
Een rajas-persoon is dan ook dynamisch, maar wel met enige onrust.
Zijn handelen komt meer voort uit onrust, prestige en macht.
Hij werkt meer impulsief.

tamas Duisternis, de eigenschap van traagheid, weerstand, volharding en standvastigheid.

In de Indiase psychologie, zoals ik die van mijn theosofische leermeesters geleerd heb,
is tamas de laagste en sattva de hoogste.
Tamas staat voor luiheid, traagheid en gebrek aan verandering.
In zijn hoogste vorm staat tamas voor volharding en standvastigheid.
Om in iets te kunnen volharding is echter beweging nodig.
Hiermee zijn we bij de middelste guna aangeland: rajas . 

Tamas staat voor negativiteit, depressiviteit, inertie, zwaarte, gebrek aan creativiteit;
drang tot niet evolutionair handelen.

De tamas-persoon is traag en onduidelijk.
Hij heeft een negatieve instelling en is introvert.

Alle materie heeft deze drie fundamentele gunas of kwaliteiten.
Binnen het Hindoeïsme staan de goden Brahma (de schepper),
Vishnu (de onderhouder) en
Shiva (de schepper) voor deze kwaliteiten.
Binnen de afzonderlijke kwaliteiten treden weer differentiaties op van Sattva, Rajas en Tamas.
Zo ontstaan de volgende vermengingen:

Rajastic Sattva - de actieve kracht van Sattva, de helende kracht voor integratie en heelheid
Tamastic Sattva - de destructieve kracht van Sattva die negativiteit wegneemt. Het zorgt voor een stabiele balans en beschermt de gezondheid
Sattvic Rajas - het type religie, spiritualiteit of idealisme van fanatieke stromingen, vaak gepaard gaand met intolerantie
Tamasic Rajas - de weerstand tegen iedere vorm van autoriteit, waarbij zelfbestuur en eigenbelang prevaleren, ongeacht de consequenties
Sattvic Tamas - het geloof, spiritualiteit of idealisme van tamastische mensen. Het niveau van duistere stromingen en bijgeloof
Rajasic Tamas - de agressie en het geweld van botte en onwetende mensen, vaak de oorzaak van diepe seksuele perversies

Volgens de Ayurveda ontstaan klachten door te veel Rajas of Tamas.
Ziekte, zeker chronische ziekte, is een staat van Tamas.
Tamas is een opeenhoping van gifstoffen en afvalstoffen in het lichaam en
van negatieve gedachten en emoties op psychologisch niveau.
Rajas is de kracht achter de overgang van gezondheid naar ziekte en van ziekte naar gezondheid.
Doel is dan ook om deze beide te verlagen en een leven te leiden dat Sattva verhoogt.
Ayurveda en Yoga leggen dan ook de nadruk op het ontwikkelen en vergroten van Sattva.
In Yoga is Sattva de hogere kwaliteit die spirituele groei mogelijk maakt.
In Ayurveda is Sattva de balans die genezing mogelijk maakt.

Uit Sattva, Rajas en Tamas zijn volgens de Samkhya-filosofie de vijf elementen gevormd de "Panch mahabhuta's".
Uit Sattva ontstond ether,
uit Sattva plus Rajas ontstond lucht,
uit Rajas vuur,
uit Rajas plus Tamas water en
uit Tamas aarde.
Dat zijn de vijf elementen waaruit al het universum is opgebouwd.
Uit deze vijf elementen zijn vervolgens de krachten Vata (beweging),
Pitta (transformatie) en
Kapha (structuur) samengesteld.

Er treedt een aantal vermengingen op tussen de kwaliteiten of Guna's (Sattva, Rajas en Tamas) en
de krachten of Dosha's (Vata, Pitta, Kapha).
Zo ontstaan de volgende geestelijke toestanden:

Vata Sattva - creatief, enthousiast, levendig, flexibel
Vata Rajas - nerveus, onrustig, beweeglijk, angstig
Vata Tamas - futloos, zonder inspiratie, depressief, traag

Pitta Sattva - gedreven, helder inzicht, ordelijk, moedig
Pitta Rajas - hyper actief, sterk (ver)oordelend, over kritisch, streberig
Pitta Tamas - afgunstig en jaloers, agressief, hysterisch, ruzie zoekend

Kapha Sattva - liefde vol, rustig en kalm, vriendelijk, goed geheugen
Kapha Rajas - droevig, neerslachtig, teruggetrokken, weinig contactvol
Kapha Tamas - depressief, negatief, futloos, apath]isch, slecht geheugen

Individuele begeleiding
Meer inzicht in jouw specifieke type en de eventuele onbalans kan je krijgen via individuele begeleiding.
We gaan dan verder in op de werking van de energieën op je gezondheid en
besteden veel aandacht aan een passende leefstijl.
Belangrijk uitgangspunt in de Ayurveda is dat alles wat je doet prettig moet voelen,
dus een streng dieet hoeft helemaal niet heilzaam te zijn.
Samen zoeken we naar voeding en een leefstijl die bij jou past, maar wel je gezondheid ondersteunt.

De guna's in de keuken

In de Ayurvedische filosofie (de Indiase geneeskunst en de Indiase keuken)
wordt voedsel opgedeeld in de drie guna's.
Je hebt dus bijvoorbeeld tamasisch eten, waarvan men stelt dat het een tamasisch bewustzijnsniveau oproept.
Andersom gelooft men ook dat mensen die voornamelijk tamasisch zijn, logischerwijs tamasisch voedsel horen te eten.
Maar wie wil werken aan bewustzijnsverandering zal volgens deze filosofie toch zo min mogelijk tamasisch voedsel eten.

In voeding die oud of rot is bijvoorbeeld, is de statische factor (tamas) gaan overheersen
en dus zal het eten of drinken van voeding die oud, rot of gegist is door de yogi worden vermeden.
Hetzelfde geldt voor voeding die een product is van rotting zoals b.v. paddestoelen.
Omdat vlees, vis en eieren vrijwel direct tot ontbinding overgaan en van zichzelf al heel snel een statisch overwicht krijgen,
is het yogadieet ook strikt lacto-vegetarisch.
Tussen de diverse vleessoorten zitten weer onderlinge verschillen,
waardoor sommige Hindoes b.v. nog wel vis, kip of konijn e.d. eten.
De enige sattvische vleessoort zou vlees van het hert zijn.

Iets minder erg is voedsel dat tot actie leidt - rajasisch dus.
Toch dient ook dit type voedsel (koffie, thee, chocolade en koolzuurhoudende dranken) eigenlijk vermeden te worden.
De idee is dat voor wijsheid een overspannen houding  niet bevorderlijk is.

Aan te raden volgens de Ayurveda is Sattvisch eten: fruit, groenten, suiker, honing en bonen.
Echt sattvisch eten bevat echter niet alleen geen vlees of opwekkende middelen,
maar is ook bereid door iemand met een zuiver hart.
Om die reden zou de echte fanaticus restaurants kunnen vermijden.
Uiteraard heeft dit alleen zin als een mens zelf al helemaal sattvisch is en de negatieve invloeden alleen nog maar van buiten komen.
Vanuit de westerse wetenschap weten we overigens intussen dat overmatig gebruik van suiker ongezond is. 

Voeding, gedachtewereld en de drie Guna's

Voeding wordt op cellulair niveau weer omgezet in bewustzijn.
Dat is een onderdeel van de reis terug van materie naar bewustzijn.
Mensen die veel spiritueel werk doen of ander werk dat zuiverheid en helderheid vereist,
doen er goed aan een overwegend dieet van Sattvische voeding te volgen.
Iemand die veel fysieke arbeid moet doen, heeft soms meer voeding van Rajas-kwaliteit nodig. Tamas-

De drie Guna's en de drie Dosha's

Omdat Sattva, Rajas en Tamas universele kenmerken hebben zijn deze als volgt
in vata, pitta en kapha terug te vinden:

Vata

Sattva: veel levendige energie, snel van begrip, veel creativiteit, enthousiasme, flexibele instelling, brede visie.

Rajas: onrust, te beweeglijk, nerveus, praterig, angstig, concentratieproblemen, onevenwichtig leefritme.

Tamas: energieloos, geen creativiteit, depressief, geen in­zicht, angstig, langzaam handelen.

Pitta

Sattva: vol drijvende energie, goed inzicht, ordelijk, moedig, vol warmte,
scherpe waarneming, goede lei­derscapaciteiten.

Rajas: overactief, mist scherpte, sterk emotioneel, streberig, overdreven kritisch, onvriendelijk, rusteloos,
neiging tot haatgevoelens, ondoordachte handelingen, denkt polariserend, koppig.

Tamas: sterke jaloersheid, agressiviteit, oorlogszuchtig, afbrekend, haatgevoelens, hysterie.

Kapha

Sattva: vol liefde, goede sociale vaardigheid, weldoordacht, vriendelijke mentaliteit,
goed geheugen, geeft vertrouwen aan anderen, innerlijke rust, stabiel.

Rajas: wordt mismoedig, minder zelfvertrouwen, minder sociale vaardigheden en trage besluitvorming,
teruggetrokken, geheugen gaat achteruit.

Tamas: depressief, futloos, apathie, geen zelfvertrouwen, gemakkelijk te beïnvloeden, nukkig, slecht geheugen.

Gelukkiger en succesvoller leven door
herkenning en beheersing van de guna's

Purusha

Terwijl in de westerse cultuur de nadruk ligt op het beheersen van de natuur, het aanpassen van de omgeving aan de mens, staat in het hindoeïsme de eigen spirituele ontwikkeling centraal.

Een van de fundamenten van de westerse civilisatie is dat, om het bestaan leefbaar en aangenaam te maken en te houden, vooral gedetailleerde kennis nodig is van de materiële werkelijkheid. Volgens de hindoeïstische metafysica daarentegen is purusha, de spirituele werkelijkheid, superieur aan de in tijd en ruimte bestaande materiële werkelijkheid. De individuele purusha, de Atman, kan een toestand van verlichting bereiken, waarbij geen enkele situatie of gebeurtenis in de materiële werkelijkheid hem nog kan doen lijden of uit zijn evenwicht brengen. Een belangrijke stap naar die spirituele toestand is het verkrijgen van inzicht in de werking van de guna's, de drie sturende krachten in zowel de spirituele als de materiële werkelijkheid.

Spirituele bewustwording

Het denkende, waarnemende en creatieve Spirituele Ik wordt in het hindoeïsme aangeduid als de Atman. Daarmee wordt de spirituele essentie van de mens bedoeld, datgene waar het woordje "ik" uiteindelijk naar verwijst. De Atman is in staat om de werking van de guna's te besturen.

Descartes zei "Ik denk, dus ik ben", en ieder mens kan gemakkelijk tot dezelfde conclusie komen. Zodra iemand beseft dat hij zélf, als Spiritueel Ik, zijn eigen gedachten creëert is de deur geopend naar verdere zelfrealisatie, naar ontwikkeling en uitbreiding van de spirituele vermogens.

Het zich bewust worden van de eigen spirituele aanwezigheid lijkt te worden bemoeilijkt door het feit dat de Atman de aandacht niet op zichzelf kan richten. De geest is altijd naar buiten gericht, altijd waarnemer en nooit datgene wat waargenomen wordt.

De Atman kan zich echter wel van zichzelf bewust worden door zijn eigen oorzakelijkheid te ervaren. De Atman is een creatief en oorzakelijk centrum en de guna's zijn het middel waarmee hij controle uitoefent over de werkelijkheid. De guna's zorgen dat de bedoelingen van de Atman worden gerealiseerd, maar ze worden daarbij vaak gehinderd door chaotische denkgewoonten en automatische reacties. Door zich méér bewust te worden van de guna's wordt de Atman zich ook meer bewust van zijn eigen werkzaamheid en daardoor ook van zichzelf.

Guna's en denken

Om de guna's bewust te kunnen toepassen moet iemand deze sturende krachten eerst in zichzelf herkennen en begrijpen. Onder meer in zijn eigen denken kan de Atman sattva, rajas en tamas aan het werk zien en gebruiken.
Bij de vorming van gedachten zijn steeds drie stadia te onderscheiden. Sattva is het prille begin van een gedachte, de creatieve impuls waardoor de gedachte-vorming een aanvang neemt. In de sattva-fase komt de werking van de goddelijke bron ofwel Brahman het meest direct tot uiting. Dit is het primaire en creatieve begin van een idee, waarbij dit idee nog geen vorm heeft aangenomen en nog niet onder woorden is gebracht.

In de erop volgende rajas-fase verandert de gedachte snel van een onduidelijke denk-impuls in een concrete mentale voorstelling. Gedachten bestaan volgens de hindoeïstische filosofie uit chitta ofwel "denkmaterie". Een beginnende gedachte is nog vaag en onbepaald en heeft nog vrijwel geen massa. In de rajas-fase stuurt de Atman méér chitta naar de gedachte waardoor deze zich kan uitbreiden en veranderen in de richting van méér bepaaldheid en duidelijkheid. Meestal heel snel neemt de gedachte de vorm aan van een mentale voorstelling die bestaat uit woorden of beelden.
Zodra de gedachte een concrete inhoud heeft gekregen begint de tamas-fase. Het veranderingsproces is tot stilstand gekomen en het gevormde denkbeeld kan nu min of meer ongewijzigd in de tijd voortbestaan. In het denken is de tamas-fase vaak het meest verstoord. Gevormde gedachten worden vaak al weer door nieuwe gedachten verdrongen vóór de Atman ze duidelijk heeft waargenomen. Door oefening kan iemand zijn denken, en in het bijzonder de tamas-fase, beter op orde brengen.

Ordelijk denken

Als het denken onder besturing van de guna's plaatsvindt is het een creatieve en doelmatige activiteit. Als dat niet het geval is komen en gaan de gedachten in een chaotische stroom. Door de rol van de guna's bij het denken te herkennen en tot zijn recht te laten komen kan het denkproces méér onder controle worden gebracht. Dat geeft innerlijke kalmte en doelmatigheid. Als het denken goed wordt bestuurd creëert het Spirituele Ik in plaats van een stroom elkaar verdringende gedachten één voor één duidelijke denkbeelden, die hij vervolgens gedurende korte of langere tijd in zijn bewustzijn vasthoudt.

Ook leert hij om bewust te beslissen wat hij met een gevormd denkbeeld gaat doen. Hij kan het bijvoorbeeld als onbelangrijk verwerpen en laten verdwijnen. Hij kan ook besluiten om met iemand over een opgekomen gedachte te praten. Verder kan hij een gevormd denkbeeld gebruiken als onderdeel van zijn plannen in het leven.

Guna's en waarneming

De guna's vervullen niet alleen in het denken maar ook bij de waarneming een essentiële sturende rol. Hoewel we allen in dezelfde materiële omgeving leven ziet ieder mens die omgeving op zijn eigen manier. De Atman kan de omgeving mooi of lelijk, gedetailleerd of vaag, interessant of saai, waarnemen. Wat iemand ziet is een fenomenale realiteit die hij zelf creëert met behulp van de guna's.

Tijdens de sattva-fase van een perceptie-cyclus wordt de aandacht gericht op een bepaald object, een detail of een groter geheel. Dan volgt de rajas-fase: heel snel verandert de betreffende fenomenale realiteit van vaag en onduidelijk in specifiek en herkenbaar. Vervolgens kan de persoon in de tamas-fase gedurende korte of langere tijd naar de herkende realiteit blijven kijken.

In de hindoeïstische literatuur wordt erop gewezen dat de zintuigen vaak misleiden maar daaruit moet niet de conclusie worden getrokken dat beperking van de waarneming tot kennis en bewustzijnsverhoging leidt. Het verminderen van de aandacht en de perceptie heeft een bewustzijnsverlagend effect. Het gaat erom de activiteit van de zintuig-organen door middel van aandachtbeheersing te besturen. Met name is belangrijk dat de aandacht niet in een bepaalde richting wordt méégesleept. Als de aandacht ongecontroleerd is, zodat de evenwichtige werking van de guna's wordt belemmerd, dan wordt de hier-en-nu werkelijkheid chaotisch.

Guna's en actie

De guna's kunnen ook bij bij allerlei activiteiten een essentiële sturende functie vervullen. Lichamelijke activiteit is nodig om te kunnen leven. Alleen door intelligente actie kan de natuurlijke omgeving geschikt worden gemaakt en gehouden voor de mens. Actie, in de vorm van werk, is ook nodig om te voorzien in uiteenlopende levensbehoeften. Een actief leven is verder belangrijk omdat het lichaam alleen goed blijft functioneren als het veelvuldig wordt gebruikt voor uiteenlopende activiteiten. In het algemeen verloopt de actie beter en succesvoller als de Atman de guna's bewust bij iedere activiteit toepast.

Elke handeling en iedere werkzaamheid begint met de sattva-fase: het maken van een plan. Deze fase kan uit slechts een flitsende gedachte bestaan maar ook het maken van een min of meer uitgebreid ontwerp omvatten. Vervolgens vindt de daadwerkelijke actie plaats; dat is de rajas-fase. Het resultaat is tamas: een blijvende verandering in de materiële werkelijkheid.

Nemen we als voorbeeld het timmeren en in de tuin plaatsen van een vogelhuisje. Het bedenken van dit plan en het maken van een ontwerp is de sattva-fase. Daarna vindt de rajas-fase plaats: het kopen van de materialen, het timmerwerk en het plaatsen van het vogelhuisje in de tuin. Als het huisje klaar is en op zijn plaats staat begint de tamas-fase: de activiteit wordt beëindigd en het resultaat bestaat uit zichzelf voort in de materiële werkelijkheid.

Guna's en natuur

In de natuur zijn de guna's als een soort automatisme werkzaam. De natuur gaat zijn eigen gang en de werking van de guna's is daar slechts in beperkte mate te besturen. Een materieel object ontstaat of wordt vervaardigd: de sattva-fase. Dan zien we het object geleidelijk veranderen, het wordt bijvoorbeeld in de loop der jaren door regen en wind aangetast; dat is de rajas-fase. Tenslotte wordt het ding gesloopt of valt het gewoon door ouderdom uit elkaar; dit is het einde ofwel tamas. Door de werking van de guna's in de materiële omgeving te herkennen wordt het omgaan met de materiële werkelijkheid gemakkelijker. De Atman kan door gerichte activiteit de rajas-fase van een materieel object verlengen en tamas uitstellen. Het is bijvoorbeeld mogelijk om door regelmatig goed onderhoud te zorgen dat een auto heel lang mee gaat.

Ook in de levende natuur kan de werking van de guna's worden waargenomen, namelijk als respectievelijk geboorte, vervolgens groei en verandering, en tenslotte verval en de dood. De in een organisme aanwezige Atman kan het verval door gezond te leven vertragen maar niet volledig stoppen. De dood is het moment dat de Atman het lichaam verlaat.

Guna's en levensgeluk

Als de guna's niet worden herkend en zoveel mogelijk bestuurd heeft dat ongunstige effecten voor het levensgeluk tot gevolg. Denken en waarneming zijn dan chaotisch, er worden te veel of te weinig plannen gemaakt, activiteiten vinden te haastig plaats of duren te lang, begonnen werkzaamheden worden niet afgemaakt, nog bruikbare spullen worden vernietigd of afgedankt. Het leven wordt dan teleurstellend en de Atman komt in een toestand van verwarring. Dat kan weer tot gevolg hebben dat het bewustzijnsniveau verder achteruit gaat, waardoor de controle over de guna's verder vermindert en het leven verder ontspoord raakt.

Wanneer iemand daarentegen de guna's wel in zijn leven tot hun recht laat komen zal dit geluk en voorspoed teweeg brengen. Door de guna's bij alles wat men doet op de juiste manier te laten werken komt men dichter bij Brahman en kan men het leven beter aan. Problemen zijn dan makkelijker oplosbaar en worden minder als een belemmering ervaren. Tegenslagen kunnen dan gemakkelijker worden overwonnen en doelen worden eerder bereikt.

De gedachtewereld/De geesteswereld

De drie universele Guna's van bewustzijn - Sattva, Rajas en Tamas - weerspiegelen zich in het individuele bewustzijn van ieder wezen. Ieder wezen heeft een eigen unieke verhouding van de drie Guna's in het bewustzijn en deze verhouding is altijd aan verandering onderhevig. Er is niets dat zo snel beweegt en fluctueert als de geesteswereld en de gedachtewereld. Omdat Sattva uiteindelijk de meest balancerende invloed heeft, wordt er in vooral binnen Yoga, maar ook binnen de Ayurveda, veel aandacht aan het ondersteunen van deze Guna gegeven. Dat kan bijvoorbeeld door overwegend Sattvisch voedsel te eten. Maar in sommige gevallen is juist voeding van Rajas of Tamas kwaliteit tijdelijk aanbevolen om de gezondheid te ondersteunen. Het gaat altijd weer om de juiste verhoudingen en daarbij is ieder geval uniek.

De drie Guna's en hoe ze zich uiten in de individuele gedachtewereld

De aanwezigheid van de drie Guna's Sattva, Rajas en Tamas in de altijd bewegende en fluctuerende gedachte- en geesteswereld uit zich in heel specifieke karaktereigenschappen en kenmerken of gemoedstemmingen. Sommige daarvan zijn relatief stabiel en behoren echt tot het karakter van iemand, andere komen en gaan en zijn onderhevig aan de omringende omstandigheden.

Homepagina Sangha Reiki