VERKLARENDE WOORDENLIJST

 

 

 

A _ B _C _D _E _F _G _H _I _J _K _¨L _M _N _O _P _Q _R _S _T _ U _V _ W_ X _Y _Z

A

 

B

bhikshu(ni) (Skt.) (bhikkhu(ni) - Pali) .	Letterlijk: 'bedelaar'. Een bedelmonnik/non die zijn of haar huis heeft verlaten en al zijn of haar bezittingen heeft opgegeven om de weg van de Boeddha te volgen en die een volwaardige gewijde monnik/non is geworden.
boeddha	Ontwaakte, verlichte. Dit kan verwijzen naar de archetypische boeddha's die de aspecten van het principe van verlichting zijn, of naar een verlicht wezen in het algemeen, of in het bijzonder naar Gautama Boeddha, de historische boeddha. Ook de naam van een van de vijf 'families' van de mandala.
bodhisattva	(skt)bodhi = boeddhaschap; sattva = levend wezen. (1) Een levend wezen in het laatste stadium vóór het bereiken van het boeddhaschap (b.v. de historische Boeddha vóór zijn verlichting - ook in vorige levens) (2) Iemand die streeft naar verlichting, niet alleen voor zichzelf maar voor alle levende wezens. Pali: bodhisatta.
brahma-vihara	(Pali) 'Goddelijke verblijfplaatsen'. Vier verfijnde positieve geestelijke toestanden: metta (liefde, vriendelijkheid), karuna (mededogen, compassie), mudita (medevreugde) en upekkha (gelijkmoedigheid). Er zijn meditaties gericht op de ontwikkelen (bhavana) van die vier: de metta-, karuna-, mudita- en upekkha-bhavana.

C

D

dakini	In het tibetaans, khadro ('kha' = ruimte, 'do' = gaan). In het engels vaak als 'sky-walker' vertaald. (1) De term duidt op iemand die de hemel, de ruimte ingaat. De dakini wordt gezien als de belichaming van wijsheid en staat uiteindelijk boven de seksen, maar wordt waargenomen in een vrouwelijke vorm. Er zijn allerlei soorten dakini's, waaronder verlichte wijsheidsdakini's, zoals Mandarava, Yeshe Tsogel en Vajra Yogini. Er bestaan ook vleesetende dakini's en wereldse dakini's, die de vrouwelijke energie van de wereld belichamen. Dakini's vertegenwoordigen de energie die maakt dat de leer kan worden onderricht. [6] (2) De dakini staat ook als derde van de drie 'esoterische' toevluchten: goeroe, yidam en dakini (= boeddha, dharma en sangha).
dharma	(skt)(dhamma - Pali) (1) Waarheid, religie, wet. De leer van de Boeddha, die tot verlichting leidt. (2) In het meervoud: de fundamentele elementen of werkelijkheden.

E

 

F

 

G

 

H

hinayana	(Skt.) Het 'kleine voertuig'. Een van de twee grote boeddhistische scholen; de andere is het mahayana, het 'grote voertuig'. In het hinayana concentreert de beoefenaar zich op fundamentele meditatie-beoefening en een begrip van de fundamentele boeddhistische leer, zoals de vier edele waarheden. Zie ook theravada

I

 

K

karma	(Skt.) (kamma, Pali) 'Handeling' of 'actie'. In het boeddhisme heeft het nooit de betekenis van gevolg of resultaat van een handeling.

 

L

 

M

mahasiddha	(Skt.) Letterlijk 'groot adept'. 'Maha' betekent 'groot' en 'siddha' wil zeggen 'iemand die siddhi bezit' - paranormale en spirituele vermogens. Het tibetaans boeddhisme kent vierentachtig mahasiddha's, mannen en vrouwen met bovennatuurlijke krachten. Deze woonden in de achtste eeuw in India en Nepal. [6]
mahayana	(Skt.) Het 'grote voertuig'. Een van de twee grote boeddhistische scholen; de andere is het hinayana, het 'kleine voertuig'. Het mahayana benadrukt de leegte (shunyata) van alle verschijnselen, mededogen, en de erkenning van universele boeddha natuur. Het ideaal van het mahayana is de bodhisattva; vandaar dat mahayana vaak aangeduid wordt als het bodhisattva-pad.
maya-lichaam	Het illusionaire lichaam, dat tot ontwikkeing komt door de beoefening van een van de Zes Yoga's van Naropa. [6]

N

 

O

 

P

 

Q

 

R

 

S

sangha	De gemeenschap van degenen die de dharma beoefenen.
sati	(Pali) (smriti , Skt.) Bewuste aandacht.

 

T

tathagata	(Skt.) Letterlijk: 'hij die zó gegaan/zó gekomen is'. Synoniem voor Boeddha, speciaal gebruikt voor de vijf boeddha's van de mandala (of vijf jina's/overwinnaars, vijf dhyani/meditatie boeddha's): Vairocana, Akshobhya, Ratnasambhava, Amitabha en Amoghasiddhi.
tantra	Een verhandeling die de leer behelst van een specifieke spirituele beoefening de omvorming van energie; ook de methode zelf. Slechts de belangrijkste, fundamentele teksten worden tantra's genoemd, maar er bestaan vele werken die ermee verband houden en die als tantrisch beschouwd kunnen worden; de Bardo Thötröl (het zogenoemd 'Tibetaans Dodenboek') behoort tot deze laatste categorie.
theravada	(Pali) Leer van de oudsten van de orde. De hinayanaschool (ook wel de Pali-school genoemd), gesticht in, en gebracht naar Ceylon in 250 v.Chr. De theravada is momenteel wijd verbreid in de landen van Zuidoost Azië en beschouwt zichzelf als de school die het dichtst bij de originele vorm van het boeddhisme staat. De nadruk ligt bij de theravada op de bevrijding van het individu, die wordt bewerkstelligd door de eigen inspanning bij de meditatie en door het zich houden aan de regels van morele discipline en het leiden van een kloosterleven.

 

 

U

 

V

vajra	(Skt.) Een tantrische ritueel voorwerp, bestaande uit een bolvormige kern van waaruit twee groepen van gebogen spaken steken, meestal vijf of negen per groep. Betekent zowel bliksemschicht als diamant, en symboliseert alle kwaliteiten daarvan: macht, onvernietigbaarheid, zuiverheid, en het hoogste gezag. Ook de naam van een van de vijf 'families' van de mandala.
vajrayana	(Skt.) Diamanten voertuig. Een boeddhistische school die voornamelijk in noordoost en noordwest India rond het midden van het eerste millennium opkwam. Deze ontwikkelde zich uit het mahayana en bereikte Tibet, China en Japan vanuit centraal Azië en India samen met het mahayana. Deze beweging ontstond uit de behoefte het wereldbeeld van het boeddhisme uit te breiden tot ingewortelde 'magische' praktijken. Vajrayana kenmerkt zich door een psychologische methode, gebaseerd op hoog ontwikkelde rituele beoefeningen.

 

W

 

X

 

Y

 

Z

zes yoga's van Naropa	Deze yoga's werden door Naropa, een mahasiddha uit de Kagyud-traditie, verzameld en houden het volgende in. De yoga van dumo (hitte), de yoga van het maya-lichaam of illusionaire lichaam, de yoga van milam (dromen), de yoga van het licht, de yoga van de bardo en de yoga van phowa (overdracht van bewustzijn). [6]

 

Homepagina Sangha Reiki