de zeven factoren
van verlichting

Bojjhanga parigaha

Door het werken met de symbolen tijdens en na de inwijding (die dus eigenlijk een veel langere periode bestrijkt)
ontwikkelen we ons inzicht en begrip in onszelf.
Het meditatief werken met de symbolen als "objecten van de geest" (dharani's)
in de satipatthana meditatie kan tot de daadwerkelijke uiteindelijke volledige verlichting leiden.
Onderweg herkennen we de geleidelijke staat van verlichting aan onze geestelijke staat.

In het Boeddhisme worden deze kwaliteiten 'de zeven factoren van verlichting' (bojjhanga pariggaha) genoemd.
De historische Boeddha Sakyamuni was blijkbaar zeer  ruimdenkend en allesomvattend in zijn wijsheid,
want ook in onze huidige tijd zijn deze zeven factoren nog actueel en wordt  de innerlijke behoefte gevoeld om ze te ontwikkelen. 
Deze zeven factoren zijn eigenlijk de verlichting zelf.

De geestelijke basishouding van waaruit we zouden kunnen leven is aandacht
voor onze geest en ons lichaam (sati sambojjhanga).
We zouden achtzaam kunnen zijn naar al onze gedachten, naar alles wat er fysiek in ons lichaam gebeurt,
achtzaam zijn naar alles wat we met ons lichaam doen en wat er in ons denken, onze geest gebeurt.
Als we niet achtzaam of opmerkzaam zijn, hoe kunnen we dan immers een juiste keuze maken in ons handelen?

De tweede factor is het met wijsheid kritisch onderzoeken van waarheid (dhamma vicaya sambojjhanga).
Hierdoor ontstaat inzicht in wat goed en wat kwaad is.
Dit handelt dus over  geestelijk inzicht.
Een methode die weliswaar niet specifiek Boeddhistisch wordt benoemd, maar het m.i. wèl is, is The Work van Byron Katie.
Dit is een zéér kritisch zelfonderzoek, dat voor ieder mens een werkzame methode kan zijn
om te onderzoeken wat de waarheid is die je leeft, of die je denkt te leven. 
Daarnaast wordt hier ook het kritisch onderzoeken van wat al eerder door alle andere mensen in wijsheid is opgeschreven
(denk aan de bijbel, de veda's, de upanishads, de suttra's e.d) bedoeld.

Het derde dat nodig is om verder te wandelen op ons 'persoonlijke bergpad' is energie (viriya sambojjhanga).
Energie die noodzakelijk is en deze te richten op het goede,
op dát wat verbonden is met wijsheid en liefde
en dus niet te richten op begoocheling of haat.
Het is de juiste inspanning, die vastberaden wordt gericht op het verwezenlijken van het doel.
Als het (levens)doel duidelijk is, is de energie er ook om het te bereiken.

De volgende factor op onze weg is vreugde (piti sambojjhanga).
Als je langzamerhand die kracht ontwikkelt die verbonden is met waarheid en het goede,
zal als gevolg hiervan, de geest steeds meer in een serene sfeer of gevoel geraken.
De vreugde die enthousiast (entos thios= in god zijn) is. Het is de blijdschap voor alles wat goed is.

De volgende factor is kalmte (passaddhi sambojjhanga).
Normaal gesproken zal in een mens de geest steeds ingaan op verlangens of begeerten.
Steeds zal er weer iets nieuws nodig zijn om ons goed te voelen.
De geest, ofwel ons denken, rent zich suf, van hot naar her, om maar weer die opwinding te bereiken.
Die extase, dat moment van geluk, is uiteindelijk weer voorbij en het geluk is opnieuw niet bestendig gebleken.
In de geest echter die kalm is geworden, zal als vanzelf de vreugde en het geluk zijn, zonder dat er nog veel voor nodig is.
Het is het voldane, gelukkige gevoel dat alles goed is, zonder dat we er veel voor hoeven doen.
Het is zoals het is. We accepteren.

De zesde factor op ons pad is concentratie (samadhi sambojjhanga).
Vanuit de kalmte van de geest kan de mens zich concentreren.
Deze concentratie is wederom een noodzakelijke factor.
Alleen met deze ontwikkelde concentratie zal de mens uiteindelijk zijn doel bereiken.

De laatste van de factoren is gelijkmoedigheid (upekkha sambojjhanga).
Gelijkmoedigheid ontstaat als we in evenwicht zijn.
Door concentratie worden we evenwichtig en overwinnen we verdriet en allerlei andere negatieve emoties.
In gelijkmoedigheid stroomt alles in ons leven door het midden.
Het is als het ware 'de gulden middenweg'.
In deze geestelijke staat zullen we alles in en om ons heen  kunnen beschouwen
zonder dat we in die omstandigheden worden geraakt of er onrustig door worden.

Deze zeven factoren van verlichting kunnen we steeds opmerken in ons leven en in onze meditaties.
We zullen zien (als we terugkijken) dat we ze herkennen.
Op een zachte wijze zal ons leven veranderen door het toepassen en ontwikkelen van deze factoren.
Stap voor stap zullen ook de bodhipat symbolen met de meditaties hun functie
en hun betekenis krijgen binnen de context van deze zeven factoren.

Homepagina Sangha Reiki